سوز و گريه، و آرامش و اطمينان - مبانی نظری تزکیه جلد 1

«فأينما تولوا فثم وجه الله» و دعوت به شهود.

اين از يك سو، و از سوى ديگر:

اختبار و امتحانى به راه انداخته‏اند، و در يك طرف، آبى كه به ظاهر آب مى‏نمايد قرار داده‏اند كه هر كسى خود را بر آن زند، در آن سو و در پشت پرده سر از آتش در مى‏آورد، و در طرف ديگر آتشى كه به ظاهر آتش است قرار داده‏اند كه هر كس خود را بر آن زند، در آن سو و در پس پرده سراز آب در مى‏آورد!!.

دريك طرف لذتهايى نهاده‏اند كه به ظاهر و در اين سوى پرده لذت و راحتى‏است، و در پشت پرده رنج و عذاب، و در طرف ديگر رنجها و سختيهايى مقرر كرداند كه در ظاهر و در اين سو پرده رنجها و سختيهاست، وليكن در آنسو و در پس پرده راحتها و لذتهاست!!.

اين چه سر عجيبى است كه «حفت النار بالشهوات» و «حفت الجنة بالمكاره» و اين چه معماى تحير آورى است كه پرده‏اى در ميان باشد، و يك چيز در اينسوى پرده «لذت» باشد، ود ر آنسوى پرده «عذاب» و به عكس، چيزى كه در اين سوى پرده «عذاب و رنج» است، در آنسوى پرده «لذت و راحت» باشد؟! و اگر دقيق‏تر بگوييم، پرده‏اى باشد كه «لذت» در اين سوى آن«لذت» باشد، ودر آنسوى آن «عذاب» و نيز «عذاب» در اين سوى آن «عذاب» باشد، و در آنسوى آن «لذت»؟!.

خلاصه كلام، پرده اسرارى ترتيب داده‏اند كه رنج و عذاب آن سوى خود را در اين سو لذت نشان مى‏دهد، و راحت و لذت آن سوى خود را در اين سو عذاب وانمود مى‏كند!!. (دقت كن)

(دفتر پنجم مثنوى)

فكر كوتاه و عقل قاصر اين سوى پرده را مى‏بيند، و هدايت‏هاى ربوبى را ناديده مى‏گيرد، وفكر بلند و عقل روشن با هدايتهاى ربوبى آن سوى پرده را در نظر مى‏آورد، و روى آن محاسبه مى‏كند.

آن سوى سوزها وگريه‏ها حال كه شرح گذشته را شنيديم، چه بهتر به «سوزها و گريه‏ها» در آن سوى پرده اسرار نظرى بيندازيم.

سوز دل عارفان، و گريه مشتاقان و خائفان، در اين سوى پرده «سوز دل و گريه» است، و در آنسوى پرده «آرامشها، لذتها، ابتهاجها، و كرامتها».

و اينك با استفاده از بيانات رسول اكرم و ائمه اطهار صلوات الله عليهم اجمعين اين معنى را به اجمال توضيح مى‏دهيم.

سوز و گريه، و آرامش و اطمينان

از امام صادق سلام الله عليه نقل شده است كه فرمود:

«كل عين باكية يوم القيامة الا ثلاثة: عين غضت عن محارم الله، و عين سهرت فى طاعة الله، و عين بكت فى جوف الليل من خشية الله». [1] يعنى: «هر چشمى در روز قيامت گريان است، مگر: چشمى كه از محارم خدا اجتناب كند، و چشمى كه شب را در طاعت خدا بيدار باشد، و چشمى كه در دل شب از خشيت خدا گريه كند».

از اين بيان بر مى‏آيد آنچه در اين سوى پرده به صورت خشيت از خدا، و سوز و گريه در دل شب مى‏باشد، در پشت پرده به صورت آرامش و اطمينان است، و به هنگام آشكار شدن حقايق پشت پرده، يعنى در روز قيامت، به ظهور

[1]. اصول كافى، ج 2، كتاب الدعاء، باب البكاء.