چشمه خورشید نسخه متنی

در اينجا واژه هاى 'بيض' يعنى تخم نهادن و 'افراخ' يعنى جوجه گذاشتن در معنايى استعارى به كار گرفته شده است و وجه شبه آن است كه پرنده هرگاه آشيانه اى مناسب بيابد در آن تخم مى نهد و جوجه مى گذارد. شيطان نيز به همين صورت هرگاه سينه هاى مردمان را جايگاه مناسبى براى خود بيابد در آن سينه ها جاى مى گيرد و در كنارشان پرورش مى يابد و تنگاتنگ آنان مى شود و همراه يكديگر مى شوند. [ شرح نهج البلاغه ابن ميثم، ج 1، ص 282. ]

9. اميرمومنان "ع" در ضمن خطبه اى به ماسبت جنگ جمل و در پاسخ سخنانى كه فتنه گران جمل بيان كرده و هياهو به پاساخته بودند، [ الجمل، ص 331. ]فرموده است:'و قد ارعدوا و ابرقوا و مع هذين الامرين الفضل.' [ نهج البلاغه، كلام 9. ]

چون برق درخشيدند و چون تندر خروشيدند با اين همه كارى نكردند واپس خزيدند.

امام "ع" واژه هاى 'ارعاد' و 'ابراق' را براى تهديد و ترساندن از جن از جانب طلحه و زبير، استعاره آورده است و وجه استعاره در اين بيان آن است كه تهديد و ترساندن از
امور ناراحت كننده و پريشان كننده است، همان طور كه رعد و برق اسباب ناراحتى و پريشانى انسان است. [ شرح نهج البلاغه ابن ميثم، ج 1، ص 284. ]

10. اميرمومنان "ع" در شان جهاد و جايگاه رفيع آن در استعاره اى زيبا و نيكو فرموده است:'و هو لباس التقوى و درع الله الحصينه و جنته الوثيقه.' [ نهج البلاغه، خطبه ى 27. ]

جهاد جامه ى تقواست كه بر تن آنان پوشيده شده است و زره استوار الهى است كه آسيب نبيند و سپر محكم اوست كه تير در ان ننشيند.

امام "ع" واژه هاى 'لباس' "جامه"، 'درع' "زره" و 'جنه' "سپر" را براى جهاد به عنوان استعاره آورده است و وجه مشابهت جهاد به اوصاف يادشده اين است كه همان طور كه انسان باپوشيدن لباس، خود را از رنج گرما و سرما حفظ مى كند، با جهاد است كه انسان از شر دشمنان و يا عذاب آخرت حفظ مى شود و نيز با زره و سپر است كه انسان خود را در برابر آسيبهاى دشمن حفظ مى كند. [ شرح نهج البلاغه ابن ميثم، ج 2، ص 34. ]

11. اميرمومنان "ع" در سخنى راهنما فرموده است:'فكونوا منابناء الاخره و لا تكونوا من ابناء الدنيا، فان كل ولد سيلحق بامه يوم القيامه.' [ نهج البلاغه خطبه ى 42. ]

از فرزندان آخرت باشيد و از فرزندان دنى مباشيد، كه روز رستاخيز هر فرزند به مادر خود پيوندد.

اين جملات از لطايف سخنان امام "ع" است كه آن حضرت واژه ى 'ابناء' را براى مردمان و نيز 'ام' را براى دنيا و آخرت استعاره آورده است و مناسبت استعاره اين است كه شان فرزند تمايل و گرايش به والدين است، خواه اينتمايل و گرايش عريزى باشد و خواه از سر تصر منفعت و گروهى زا مردم خواهان دنيا و گروهى خواهان آخرتند و هر گروه به مراد و مقصود خود ميل مى كند: فرزندان دنيا به دنيا و لذات آن و فرزندان آخرت به آخرت و سعادت آن. امام "ع" در اين سخن مردم را به كناره گيرى از دنيا و گرايش به آخرت فرامى خواند و يادآور مى شود كه در روز رستاخيز هر فرزند به مادر خود و آنچه مقصودش بوده است مى پيوندد. [ شرح نهج البلاغه ابن ميثم، ج 2، صص 109 -108. ]
12. اميرمومنان "ع" هنگام پيكار صفين پس از آنكه سپاه شام راه آب فرات را در اختيار گرفتند و اب را از سپاه عراق منع كردند، [ وقعه صفين، ص 160. ]

خطبه اى ايراد كرد و در ضمن آن فرمود:'قد استطعموكم القتال.' [ نهج البلاغه، خطبه 51. ]

آنان كارزار با شما را طلب مى كنند.

امام "ع" واژه ى 'استطعام' يعنى طعام طلبيدن را به منظور آماده كردن و تهييج سپاهيان خود براى جنگ استعاره آورده است. [ شرح نهج البلاغه ابن ميثم، ج 2، ص 135. ]