چشمه خورشید نسخه متنی

در واژه ى 'اللتيا' و 'التى' كنايه از سخيتها و مصيبتهاى بزرگ و كوچك است. اصل اين ضرب المثل آن است كه مردى با زنى كوتاه قامت و كم سن و تندخو و بد اخلاق ازدواج كرد و از دست او رنج و مرارت بسيار ديد، ناگزيز او را طلاق داد و با زنى بلند قامت ازدواج و از قضا تندخويى و بد اخلاقى اين زن به مراتب بيشتر و آزار دهنده تر از زن قبلى بود و آن مرد از ناحيه ى اين زن رنج و مرارتى بيشتر تحمل كرد. بناچار او را نيز طلاق داد و پس از آن گفت: 'بعد اللتيا و التى لا اتزوج ابدا' پس از آن زن كوتاه قامت و اين زن بلند قامت هرگزبا كسى ازدواج نخواهم كرد. [ معارج نهج البلاغه، ص 87، شرح نهج البلاغه ابن ميثم، ج 1، صص 279 -278. ] اين سخن بعدها به صورت ضرب المثل براى بيان گرفتاريها و سخيتهاى كوچك و بزرگ در آمد. منظور امام "ع" از اين كنايه اين است كه پس از آن همه سختى و گرفتارى كوچك و بزرگ مرا به ترس از مرگ متهم مى كنند و اين گمان تا چه اندازه خطا و چقدر از من دور است. [ شرح نهج البلاغه ابن ميثم، ج 1، ص 279. ]

6. اميرمومنان "ع" در ضمن خطبه اى كه در روز جنگ نهروان ايراد كرده و در آن نهروانيان را از اقدام بدونبينه و برهان و عمل كور بيم داده، [ الزبير بن بكار، الموفقيات تحقيق سامى مكى العارفى، الطبعه الاولى، افست منشورات الشرف الرضى، قم 1416 ق. صص 326 -325. ]

فرموده است:'قد طوحت بكم الدار.' [ نهج البلاغه، خطبه ى 36. ]

دنيا شما را به دام خود گرفتار كرده و براى هلاكت بدين سرزمينتان كشانده است.
در اينجا واژه ى 'دار' كنايه از دنياست و مراد حضرت آن است كه گرايش آنان به دنيا سبب هلاكت و نابودى ايشان است. يعنى آنان از هواهاى باطل نفسانى خود پيروى كرده و دچار سرگشتگى شده و از رحمت خدا دور گشته و از اطاعت خدا بيرون رفته و به هلاكت افتاده اند. [ شرح نهج البلاغه ابن ميثم، ج 2، ص 91. ]

7. اميرمومنان "ع" در ضمن سخنى درباره شناسانيدن اين جهان و آن جهان، [ وقعه صفين، ص 3. ]

'وان اليوم عمل و لاحسابو غدا حساب و لا عمل.' [ نهج البلاغه، كلام 42. ]

بدانيد كه بى گمان امروز فقط روز عمل است نه حساب و فردا روز حساب است نه عمل.

امام "ع" واژه ى 'اليوم' "امروز" را كنايه از مدت عمرو حيات و واژه ى 'غدا' "فردا" را كنايه از عالم پس از مرگ آورده است. [ شرح نهج البلاغه ابن ميثم، ج 2، ص 139. ]

8. پيشواى عدالتخواهان، على "ع" در سخنى درباره ى خوارج پيش از جنگ، زمانى كه به آن حضرت گفته شد كه آنان از پل نهروان عبور كرده اند، [ ابوالعباس محمد بن يزيد بن عبدالاكبر الثمالى الازدى المعروف بالمبرد، الكامل فى اللغه والادب، الطبعه الاولى، موسسه المعارف، بيروت، ج 2، ص 139. ]

فرمود:'مصارعهم دون النطفه.' [ نهج البلاغه، كلام 59. ]

كشتارگاه آنان اين سوى آب است.