چشمه خورشید نسخه متنی

خطب اميرالمومنين

مولف اين كتاب 'لاسماعيل بن مهران بن ابى نصر زيد سكونى كوفى' از ثقات محدثان است. وى محضر مبارك امام رضا "ع" را درك نموده و روايات خود را از آن حضرت نقل كرده است. 'نجاشى' او را شخصيتى موثق و مورد اطمينان معرفى كرده و يادآور
شده است كه او از جماعتى از اصحاب از امام صادق "ع" نقل روايت كرده است و او را از اصحاب امام رضا "ع" شمرده است. 'اسماعيل بن مهران' داراى تاليفاتى بسيار بوده است از جمله: الملاحم، ثواب القرآن، العهليجيه، صفه المومن و الكافر، خطب اميرالمومنين عليه السلام و النوادر. [ رجال النجاشى، ص 19، فهرست الطوسى، ص 62، الذريعه، ج 7، ص 189، مصادر نهج البلاغه، ج 1، ص 54. ]

خطب اميرالمومنين

تاليف 'سيد ابوالقاسم عبدالعظيم بن عبدالله بن على بن الحسن بن زيد بن الحسن ابن على ابن ابى طالب عليه السلام' كه يكى از شخصيتهاى برجسته و جليل القدر اهل بيت و سادات كرام در علم و علم و عمل و اجتهاد و ورع بوده است. 'عبدالعظيم حسنى' از مشايخ حديث و از پارسايان و پرواپيشگان زمان خود شمرده شده و عدالت و وثوق او بر همگان روشن بوده است. [ رجال النجاشى، ص 173، رجال ابن داود، ص 120، جامع الرواه، ج 1، ص 460، معجم رجال الحديث، ج 10، صص 49 -46. ]

'عبدالعظيم حسنى' اعتقادات خود را بر امام هادى "ع" عرضه كرد و آن حضرت وى را تاييد فرمود. در اين خبر آمده است كه وقتى جناب 'عبدالعظيم حسنى' خدمت امام هادى "ع" رسيد تا اعتقادات خود را عرضه بدارد، حضرتش به او فرمود: 'مرحبا بك يا اباالقاسم، انت ولينا حقا.' "آفرين بر تو اى ابوالقاسم، تو بحق از دوستان مايى". [ ابوجعفر محمد بن على بن الحسين بن بابويه القمى "الصدوق"، الامالى، موسسه الاعلمى للمطبوعات، بيروت، 1400 ق. ص 278، همو، كمال الدين و تمام النعمه، صححه و علق عليه على اكبر الغفارى، مكتبه الصدوق، طهران، 1395 ق. ج 2، ص 379. ]

اين عالم بزرگ و شريف از سه امام بزرگوار، حضرت رضا، حضرت جوادو حضرت هادى عليهم السلام حديث روايت كرده است و او راوى احاديثى بسيار است. [ ر. ك: عزيز الله عطاردى، عبدالعظيم الحسنى حياته و مسنده، چاپ سوم، انتشارات عطارد، 1373 ش. صص 196 -109. ]

'عبدالعظيم حسنى' از چنگ ستمگران عباسى گريخت و وارد شهر رى شد و در سرداب منزل يكى از شيعيان مخفى گرديد و مدتها در آنجا مخفى و بهعبادت مشغول بود. وى به علت بيمارى درگذشت و هنگامى كه او را براى غسل دادن برهنه كردند در جيب او نامه اى يافتند ه وى در آن نامه اسامى پدران خود را نوشته و خود را معرفى كرده بود. [ رجال النجاشى، صص 174 -173، جامع الرواه، ج 1، صص 461 -460، معجم رجال الحديث، ج 10، ص 46. ]

از جمله تاليفات او كتاب اليوم و الليله و خطب اميردلمومنين عليه السلام بوده كه متاسفانه هر دو از دست رفته است. [ رجال النجاشى، ص 173، فهرست الطوسى، ص 184، جامع الرواه، ج 1، ص 460، الذريعه، ج 7، ص 190، مصادر نهج البلاغه، ج 1، صص 55 -54، عبدالعظيم الحسنى حياته و مسنده، صص 63 -62. ]