هدف آفرينش زمين و آسمان
و هدف قانون آزمايش
«... لِيَبْلُوَكُـمْ اَيُّـكُمْ اَحْـسَنُ عَمَلاً !» (7 / هود)
خدا آسمانها و زمين را - به آن صورت كه ملاحظه مىشود - ساخته به اين هدف كه شما را بيازمايد و نيكوكاران شما را از بد كارهايتان تميز دهد. معلوم است كه آزمايش و امتحان امرى است كه به مقصد امر ديگرى انجام مىشود يعنى تميز چيزهاى خوب از بد و اعمال نيك از اعمال بد. تميز اعمال نيك از بد براى آن است كه معلوم شود چه پاداشى بر آن مترتب مىگردد و جزا و پاداش هم به نوبه خود براى منجز كردن وعده حقى است كه خدا داده و لذا مىبينيم خدا هر كدام از اين امورى را كه مترتب به يكديگرند به عنوان هدف و غايت خلقت ذكر مىكند، در مورد اين كه آزمايش هدف خلقت است مىفرمايد:
«اِنّا جَعَلْنا ما عَلَى الاَرْضِ زينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ اَيُّهُمْ اَحْسَنُ عَمَلاً - ما آنچه به روى زمين اسـت زيــور آن ساختيـم تـا آنـان را بـيازمـايـيم كـه كـدامشان نـيكوكـارتـرند!»
(7 / كهف)
در معنى تميز دادن و خالص ساختن خوب از بد فرمود:
« لِيَميزَ اللّهُ الْخَبيثَ مِنَ الطَّيِّبِ - براى آنكه خدا ناپاك را از پاك جدا سازد!»
(37/انفال)
در خصوص جزا فرمود:
« وَ خَلَــقَ اللّهُ السَّمواتِ وَالاَرْضَ بِالْحَقِّ وَ لِتُجْزى كُلُّ نَفْسٍبِما كَسَبَتْ وَ هُمْ لايُظْلَمُونَ ـ خدا آسمانها و زمين را به حق آفريد و بدين منظور كه هر كس در برابر كارى كه كرده پاداش بيند و آنان مورد ستم قرار نمىگيرند!» (22/جاثيه)
در مورد اين كه برگرداندن مردم براى معاد به منظور به انجام رساندن وعده است فرمود: «كَما بَدَأْنا اَوَّلَخَلْقٍ نُعيدُهُ وَعْدا عَلَيْنا اِنّا كُنّا فاعِلينَ - آنگونه كه ما اول آفرينش را شروع كرديم باز مىگردانيم، اين وعدهاى است بر ما، ما اين كار را خواهيم كرد!» (104/انبياء)
درباره اين كه عبادت غرض آفرينش ثقلين (جن و انس) است فرمود: « وَ ما خَلَقْتُ الْجِــنَّ وَ الاِْنْــسَ اِلاّ لِيَعْبُــدُونِ - جن و انس را به آن منظــور آفريدم كه مرا پـرستش كنند!»(56 / ذاريات)
اين كه كار شايسته يا انسان نيكوكار هدف خلقت شمرده شود منافاتى با آن ندارد كه خلقت، اهداف ديگرى نيز داشته باشد، و در حقيقت انسان يكى از اين اهداف است. زيرا با وحدت و پيوستگىاى كه بر عالم حاكم است و با توجه به آن كه هر يك از انواع موجودات محصول ارتباط و نتيجه آميزش عمومى بين اجزاى خلقت است پس صحيح است كه هر كدام از موجودات هدف خلقت باشند و مىتوانيم هر نوعى از انواع مخلوقات را به عنوان مطلوب و مقصود از خلقت آسمانها و زمين مخاطب قرار دهيم، زيرا خلقت به اين نتيجه مىرسد.