آيه: 160 مَن جَاء بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَن جَاء بِالسَّيِّئَةِ فَلاَ يُجْزَى إِلاَّ مِثْلَهَا وَهُمْ لاَ يُظْلَمُونَ
ترجمه:
هركه نيكي آورد، پس براي او پاداشي ده برابر آن است وهركه بدي آورد، جز مانند آن كيفر نخواهد ديد و به آنان هرگز ستم نخواهد شد.نكته ها:
از كلمه ي ((جاء )) استفاده مي شود كه پاداش و كيفر مورد بحث در اين آيه ، مربوط به دادگاه قيامت است . وگرنه چه بسا خلافي كه با توبه محو يا به نيكي تبديل شود. (يبدّل الله سيّئاتهم حسنات ) (525) ، يا مورد عفو قرار مي گيرد. (يعفو عن كثير) (526) ، و چه بسا نيكي ها كه با ريا و عجب و گناهان ديگر محو و حبط شود. پس عملي ملاك است كه به صحنه ي قيامت آورده شود. (جاء بالحسنه... جاء بالسيّئه).گرچه آيه ي مربوط به عمل نيك و بد است ، ولي طبق روايت ، آنكه نيّت خير كند پاداش دارد ولي نيّت سوء تا به مرحله عمل نرسد، كيفر ندارد واين فضل الهي است .در روايات آمده است : هر كه در ماه ، سه روز روزه بگيرد، گويا همه ي ماه را روزه گرفته است ، زيرا هر روزش ده روز حساب مي شود. (عشر أمثالها).پاداش ده برابر، حداقل ّ است . بعضي اعمال ، در بعضي شرايط و براي بعضي افراد، پاداش تا هفتصد برابر بلكه پاداش بي حساب هم دارد.از ده پاداش الهي ، فقط يك قسمت ((مزد)) است و نه قسمت ديگر ((فضل )). (فيوفّيهم اجورهم و يزيدهم من فضله ) (527) .سؤال : اگر كيفر گنهكار، به اندازه ي گناه اوست ، پس چرا يك روز روزه خوردن ، شصت روز روزه كفّاره دارد?.پاسخ : مقصود از ((مثل )) در آيه ، از نظر عدد نيست ، بلكه كيفيّت و چگونگي است . اهميّت يك روز، روزه ماه رمضان ، برابر با 60 روز در غير ماه رمضان است . مثل شب قدر كه در اهميّت ، بيش از هزار ماه است . اين بيان اهميّت است ، نه برتري عددي .پيام ها:
1- در شيوه ي تربيتي اسلام ، تشويق ده برابر تنبيه است . (عشر امثالها)2- تشويق چند برابر، ظلم نيست ولي كيفر بيش از حد ظلم است . (فلايجزي الا مثلها و هم لايظلمون )3- خداوند، در پاداش با فضل خود رفتار مي كند، ولي در كيفر، با عدل . (عشر أمثالها... الاّ مثلها)4- عمل انسان هميشه و همه جا همراه انسان است . (من جاء بالحسنه... و من جاء بالسيّئه)525-فرقان ، 70
526-مائده ، 15
527-نساء ، 173