آيه: 75 وَكَذَلِكَ نُرِي إِبْرَاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ
ترجمه:
و اينگونه ملكوت آسمان ها و زمين را به ابراهيم نشان داديم تا (يقين پيدا كند و) از اهل يقين باشد.نكته ها:
درباره ي ملكوت ، بزرگان سخناني گفته اند كه برخي را در اينجا نقل مي كنيم :.كلمه ي ((ملكوت )) از ((ملك )) است و ((واو)) و ((تاء )) براي تأكيد و مبالغه به آن افزوده شده است . ملكوت آسمان ها يعني مالكيّت مطلق و حقيقي خداوند نسبت به آنها و مشاهده ملكوت يعني مشاهده اشيا از جهت انتساب آنها با خداوند. ديد ملكوتي يعني درك توحيد در هستي و باطل بودن شرك . (395) .عوالم هستي به چهار بخش تقسيم شده است : لاهوت (عالم الوهيّت كه جز خدا كسي از آن آگاه نيست )، جبروت (عالم مجرّدات )، ملكوت (عالم اجسام ) و ناسوت (عالم كون و فساد و تغيير و تحوّلات ). (396) .عالم ملكوت ، عالم اسرار و نظم و شگفتي ها و جهان غيب است . (397) .ملكوت آسمان ها، عجايب آنها است . (398) .ابراهيم با ديدن ملكوت آسمان ها و زمين ، بيشتر با سنّت ، خلقت ، حكمت و ربوبيّت الهي آشنا شد. به فرموده ي امام باقر (ع) خداوند به چشم ابراهيم (ع)، قدرت و نوري بخشيد كه عمق آسمان ها و عرش و زمين را مشاهده مي كرد. (399) .استدلال محكم و برخورد علمي با ديگران ، نيازمند ايمان قلبي است . حضرت ابراهيم هم پس از يقين ، (ليكون من الموقنين ) وارد استدلال مي شود كه در آيات پس از اين مي آيد. (400) .حرف واو در جمله ي ((وليكون من الموقنين )) رمز آن است كه ديد ملكوتي چند هدف داشته كه يكي از آن اهداف ، به يقين رسيدن حضرت ابراهيم بوده است .پيام ها:
1- آنكه حق ّ را شناخت و به آن دعوت كرد و از چيزي نهراسيد، خداوند ((ديدملكوتي )) به او مي بخشد. (همچون حضرت ابراهيم ، به مقتضاي آيه قبل ) (و كذلك نري ابراهيم ملكوت ...) آري ، يك جوان هم مي تواند با رشد معنوي ، به ديد ملكوتي دست يابد. چون طبق تفاسير متعدّد، ابراهيم در آن زمان نوجوان بود.2- انبيا، از هدايت ويژه ي خداوند برخوردارند. (و كذلك نري ابراهيم )3- يقين ، عالي ترين درجه ي ايمان است . (و ليكون من الموقنين )4- به يقين رسيدن ، نياز به امداد الهي دارد. (نري ... الموقنين )395-تفسير الميزان
396-تفسير اطيب البيان
397-قاموس ، معجم الوسيط
398-تفسير روح المعاني
399-تفسير نورالثقلين
400-تفسير الميزان