آن كه نيشابورى گفته است([ ان الارض كروية فى وسط السماء و ان السماء محيطة بها من جميع الجوانب])ناظر است بدانچه كه در فصل سوم مقالت نخستين مجسطى آمده است كه ان السماء كرية و حركتها مستديرة . و بدانچه كه در فصل چهارم آن آورده است كه ان الارض كرية فى الحس بالقياس الى الكل . و بدانچه كه در فصل پنجم آن گفته است كه ان الارض فى وسط السماء كالمركز فى الكرة . و بدانچه كه در هيئت مجسمه در تحصيل اوضاع شمس به دو فلك ممثل و خارج مركز آن اكتفاء شده است . و صواب اين بود كه بگويد : ان السماء محيطة عليها من جميع الجوانب . و آن كه گفته است([ : ان جرم الشمس اكبر]). . . تفصيل بحث آن در مباحث ابعاد اجرام در پيش است . و آن كه گفته است([ : و لهذا قال وجدها تغرب و لم يخبر انها تغرب فى عين])يعنى خدا نفرمود آفتاب در چشمه گل آلود ( و يا در چشمه گرم ) فرو مى رود بلكه فرمود : ذوالقرنين آفتاب را چنان يافت كه در چشمه گل آلود فرو مى رود . و اين سخنى سخت استوار است . و آن كه گفته است([ : و لا شك ان البحار الغربية قوية السخونة فهى حامئة ])ناظر به حديثى است كه پيش از كلام ياد شده آورده است كه : عن ابى ذر قال كنت رديف رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم على جمل فرأى الشمس حين غابت فقال : أتدرى يا اباذر أين تغرب هذه ؟ قلت : الله و رسوله اعلم قال : فانها تغرب فى عين حامئة . و آنكه گفته است([ : و ايضا حمئة لكثرة ما فى البحار من الطين الاسود])ناظر به آيت كريمه ياد شده است . و شايد كه عبارت حديث نيز مانند آيت بود كهحمئة باشد نه حامئة . و حمئه قرآن نيز به اسم فاعل حاميه قرائت شده است . طبرسى در مجمع
لطفا منتظر باشید ...
