دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی نسخه متنی

سنگ مى باريد بر اعداى لوط تا كه در آب سيه خوردند غوط اى نموده ضد حق در فعل و درس در ميان لشكر اوئى بترس پوشيده نيست كه اگر جاى سؤال و نياز ياد شده در عروص جنوبى ارض مى بود امام در جواب مى فرمود : ان مجرى العيون كلها مع مهب الجنوب فاذا كانت البئر النظيفة فوق الجنوب و الكنيف أسفل منها لم يضرها اذا كان بينهما أذرع الخ . چنان كه روايات ديگر نظير اين مطلب كه جواب سؤال به وفق زمان و مكان و حاجت سائل داده شده است بسيار است . حديث را چنانكه از وسائل و شرح لمعه نقل كرده ايم مع مهب الشمال است بدان معنى كه تقديم داشته ايم مرحوم متاله سبزوارى در شرح اسماء بجاى مع من آورده است و فرمود : وورد ان مجارى العيون من مهب الشمال آنگاه آنرا معنايى كرده است كه برجوع به بند ششم شرح اسماء ( شرح جوشن كبير ) آگاهى مى يابى ( ص 52 چاپ سنگى ايران ط 1 )

فائده ديگر

اين كه در رساله مذكور نسبت دوائر را دو بدو يعنى دو تا دو تاى آنها را با يكديگر بيان فرموده است و حالا شما بحمدالله تعالى مى توانيد نسبت چند دائره عظيمه را باهم بدست آوريد . مثلا در آفاق استوائى هر گاه كوكبى يا نقطه اى از فلك كه ارتفاع آن مطلوبست بر دائره معدل النهار افتد دائره معدل و دائره اول السموت و دائره ارتفاع با هم متحد شوند . و در آفاق استوائى و يا آفاق مائله هر گاه ماره به اقطاب اربعه از سمت راس گذرد و كوكبى و يا نقطه اى از فلك كه ارتفاع آن مطلوبست بر دائره نصف النهار بود و در همان حال بعد كوكبى از معدل و يا عرض كوكبى از منطقة البروج و يا ميل جزئى از منطقة البروج از معدل مطلوب بود شش دائره عظيمه يعنى دائره نصف النهار و دائره ماره به اقطاب اربعه و دائره وسط السماء رؤيت و دائره ارتفاع و دائره ميل و دائره عرض باهم متحد شوند . و هر گاه در افقى كه عرض آن بمقدار ميل كلى است منطقة البروج از سمت رأس گذرد و در آنحال كوكبى و يا نقطه اى از فلك كه ارتفاع آن مطلوبست در سطح دائره منطقة البروج بود در اين صورت دائره منطقة البروج و دائره اول السموت اعنى دائره مشرق و مغرب و دائره ارتفاع باهم متحد شوند . و همچنين ممكن است كه دائره ميل و دائره وسط السماء رؤيت و دائره ماره به اقطاب اربعه هر سه باهم متحد گردند و بر اين قياس آنچه كه گفته نيامد .

فائده ديگر

در درس چهل و پنج به اجمال و در درس پنجاه و يك بتفصيل در هفت اقليم و اعدل اقليمهاى هفتگانه سخن