دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی نسخه متنی

سلم از زبان آنجناب مطابق حديث گويد : و آنگه گفت ([ : چون اين همه بكردم بخانه باز آمدم از دورى سفر هنوز جامه خواب گرم بود]). ( ص 37 ط 1 ايران ) وسع كرسيه السموات والارض و در مصراع اول بيت دوم فلك اطلس را عرش دانسته است و فلك هشتم را كرسى . و در شرح آن گفته است : الفلك الاطلس و فلك الثوابت مسميان فى لسان الشرع بالعرش و الكرسى ( ص 264 ط الناصرى ) . و پيش از وى شيخ بهائى نيز در ابتداى تشريح الافلاك گفته است : و هذان الاطلس و فلك الثوابت هما العرش و الكرسى بلسان الشرع . عرش و كرسى واقعى هر يك مرتبه اى از مراتب وجود صمدى اند . مقام عرش اعظم از كرسى است كه مقام استواء و انفاذ حكم است ثم استوى على العرش يدبر الامر ( يونس 4 ) . و آنچه كه در تفسير عرش و كرسى باجسام ماثور است بعنوان تشبيه معقول به محسوس نشان دادن مظاهر عرش و كرسى واقعى است و به خصوص به لحاظ مراعات فهم عام است كه بعثنا لنكلم الناس على قدر عقولهم . احاديث باب عرش كافى احاديث عرشيه كافى است . در نكته 741 هزار و يك نكته اشارتى به عرش و كرسى شده است . و در مصراع دوم بيت دوم گفته است كه خمسه متحيره در برخى از افلاك سبعه قرار دارند چنانكه در شرح آن گفته است و كونها فى السبع فى السموات السبع من قبيل قولنا زيد فى البلد .

لطيفة

حق تعالى در قرآن كريم ذات خود را چنين ستوده است : رفيع الدرجات ذوالعرش ( مؤمن 17 ) كلمه مبارك رفيع به حساب جمل ابجدى 360 است محيط دائره به 360 قسم متساوى قسمت شده است و هر قسم را درجه مى نامند و جمع آن درجات است كه رفيع الدرجات است . علاوه اين كه كلمه رفيع ايمائى بر مدارات بر افراشته اجرام علوى دارد چنانكه در آيه ديگر فرموده است : الله الذى رفع السموات بغير عمد ترونها ( رعد 3 ) . و ديگر اين كه قرآن كريم سير كواكب را چنين تعبير فرموده است : هو الذى خلق الليل و النهار والشمس و القمر كل فى فلك يسبحون ( انبيا 36 ) كل فى فلك در دو طرف كل فى فلك است كه در اشارت به حركت استدارى و سير دورى كواكب تعبيرى شگفت است .

علاوه اين كه جمع به واو و نون در لغت فصيح عرب براى عقلاء است كه در اينجا يسبحون فرموده است و در سوره يوسف انى رأيت احد عشر كوكبا و الشمس والقمر رأيتهم لى ساجدين . فخر رازى در تفسير مفاتيح گويد : فى الاية سؤالات السؤال الاول قوله : رايتهم لى ساجدين فقوله ساجدين لايليق الا بالعقلاء والكواكب جمادات فكيف جازت اللفظة المخصوصة بالعقلاء فى حق الجمادات ؟ قلنا : ان جماعة من الفلاسفة الذين يزعمون ان الكواكب احياء ناطقة احتجوا بهذاه الاية . و كذلك احتجوا بقوله تعالى : و كل فى فلك يسبحون و الجمع بالواو والنون مختص بالعقلاء . الخ . دعاى چهل و سوم صحيفه كامله سجاديه بدين عنوان است . و كان من دعائه عليه السلام اذا نظر الى الهلال : ايها الخلق المطيع الدائب السريع المتردد فى منازل التقدير المتصرف فى فلك التدبير الخ . جناب عالم جليل سيد على خان مدنى رضوان الله تعالى عليه را در رياض السالكين فى شرح صحيفة سيد الساجدين و همچنين ميرداماد و فيض كاشى و سيد جزائرى و بخصوص شيخ بهائى را در حديقه