در غير صورت اتحاد چنان كه در شكل 42 كه در طول كوكب تفاوت روى مى آورد در نصف شرقى افق موضع مرئى كوكب در توالى بروج متاخر بود از موضع حقيقى آن و در نصف غربى افق موضع مرئى كوكب در توالى بروج متقدم بود از موضع حقيقى آن بدين سبب كه هميشه موضع مرئى كوكب بافق نزديكتر بود از موضع حقيقى آن و در درس نهم دانسته ايم كه حركت بروج و ديگر ثوابت همه بر توالى است يعنى از مغرب بمشرق است .
تنبيه ديگر
چنان كه گفته ايم هر گاه كوكب بر سمت راس ناظر بوده باشد كه ارتفاع آن نود درجه است اختلاف منظر منتفى خواهد بود حال گوييم تا كوكب از سمت راس مزايلت كند اختلاف منظر پديد آيد و هر چه ارتفاع آن كمتر شود اختلاف منظر بيشتر گردد و چون كوكب بر افق حسى بود آنگاه غايت اختلاف منظر بود و آنرا اختلاف منظر افقى گويند لذا در نكته 237 هزار و يك نكته گفته ايم : ([ هرگاه كوكب بر افق حسى باشد زاويه اختلاف منظر بغايت است و اگر بر سمت راس باشد زاويه اختلاف منظر منتفى است و ما بينهما متوسطات]). و چون كوكب بر سمت الراس بود اختلاف منظر منتفى بود و بر افق غايت اختلاف بود لاجرم اگر كوكبى قريب تر بافق از كوكب ديگر باشد اختلاف منظرش بيشتر از آن كوكب بعيدتر از افق باشد . و مطلب ديگر در اين اين تنبيه اين كه در هر كوكبى كه اختلاف منظر محسوس بود قسم ظاهر از فلكش كمتر از نصف ديگر باشد .
تذكره
در قسم هفدهم درس 56 دانسته ايم كه نسبت ميان دائره منطقة البروج و دائره ارتفاع عموم و خصوص من وجه است زيرا كه منطبق مى شوند در وقتى كه منطقة البروج بسمت الراس گذرد و كوكبى كه ارتفاع او مطلوبست
لطفا منتظر باشید ...
