دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی نسخه متنی

و دانشمندان رياضى بزرگ كه برخى از آنان را در درس بعد نام خواهيم برد به قواعد رياضى قبله مدينه را چنان يافتند كه رسول الله آنرا بدون إعمال قواعد رياضى و آلات رصدى و اطلسهاى طول و عرض بلاد و مانند آنها يافته است و اين ممكن نيست مگر به وحى و الهام ملكوتى .

از مدينه تا مكه به مسافت قريب صد فرسنگ است . هيچ كس نقل نكرده است كه رسول الله به قواعد رياضى و آلات نجومى توسل جسته باشد با اين كه در مراقبت به تمام احوال و اوضاع آن جناب اهتمامى اكيد و شديد داشتند چنان كه كتب سير شهودى عادل اند و([ شمائل محمديه])ترمذى بر گفتار ما حجتى قاطع است كه پنجاه و چهار باب است حتى بابى در نعلين و بابى در انگشترى آن جناب است مردمى كه تا در وصف نعلين و انگشترى پيغمبر اكرم بابى تنظيم و تبويب كرده اند اگر در تحصيل سمت قبله مدينه و بناى ديوار غربى مسجد آن براى تعيين ظهر آلات و ادوات رياضى و كتب فن بكار برده بود مى نگاشتند . حق آنست كه شيخ اجل سعدى در اول بوستان گفته است :

يتيمى كه ناخوانده ابجد درست كتبخانه هفت اقليم شست و حافظ شيرين سخن گفته است :

و نگارنده گفته است :

بنگر كه يارم آن قبله كل و ان وحى مهبط و ان عشق مربط ام الكتاب است و لوح محفوظ ناخوانده يك حرف ننوشته يك خط چون مدينه و مكه تقريبا در سطح يك دائره نصف النهار قرار گرفته اند و اندكى طول مدينه از مكه بيشتر و عرض مدينه نيز قريب چهار درجه بيشتر از عرض مكه است رسول ( ص ) فرمود([ : محرابى على الميزاب ])كه به استقبال ناودان ايستاد زيرا كه قبله مدينه اندكى از جنوب بسوى مغرب منحرف است و ناودان كعبه در جانب غربى كعبه است فتبصر . انسانى كه بدون بكار بردن قوسهاى طول و عرض و ادوات نجومى به فاصله صد فرسنگ بر خطى قرار بگيرد و مواجه ناودان كعبه بايستد و بگويد ([ محرابى على الميزاب ])كه براى ديگران با بكار بردن آلات و قواعد رياضى آن روز ميسور نباشد كسى است كه ينظر بنور الله .

تبصره

آن كه در صدر اين درس گفته ايم([ : قبله مدينه طيبه تنها معجزه فعلى باقى رسول الله ( ص ) است])در بيان آن گوئيم : معجزات سفراى الهى قولى و فعلى است . معجزات فعلى تصرف در ماده كائنات و تسخير آنها به قوت ولايت تكوينى باذن الله تعالى است