دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی نسخه متنی

را باور نكند لذا تدبيرى بكار مى برد و به لشكريان مى گويد : اژدها ماه را گرفته و شما مس بكوبيد و هياهو كنيد تا اژدها بترسد و ماه را رها كند در نتيجه اين تدبير و بر اثر صداى كوبيدن مس و هياهوى لشكر هلاكوخان از خواب بيدار و از موضوع مستحضر مى گردد . اين دستور خواجه از ناحيه افراد سپاه در اطراف و اكناف از شهر و ده دهن بدهن افشاء گرديده است . از آن ببعد هر موقع خسوف يا كسوف واقع مى شده عوام الناس براى ترسانيدن اژدها كه ظل است مس مى كوبيده اند و بعدا شليك تفنگ و ديگر خرافات هم بر آن اضافه شده است . و مشابه آن در رساله حدوث صدرالمتألهين از ثالس ملطى نقل شده است . ( ص 68 - ط 1 ) .

اين بود ريشه تاريخى رسم و آيين عوام الناس درگاه خسوف و كسوف نيرين . و آنچه را كه شريعت ختم محمدى - صلى الله عليه و آله - در هنگام انخساف و انكساف دستور داده است نماز آيات است آن هم نه براى اين كه به نماز و دعا ظل از ماه و آفتاب كناره كند كه اين بى معنى است بلكه توجه مردم در هر حال بخصوص در حال ظهور آيتى از آيات قيامت و امر مخوف به خداوند مهر و ماه بوده باشد و به او ملتجى شوند و بدانند كه همه مسخر امر پروردگارند . بسيار شايسته است كه بحث را به يكى از غرر احاديث پايان دهيم تا هوشمند گزين و دانشمند راستين را حجتى بالغ و برهانى قاطع بوده باشد و بداند كه منطق وحى محمدى ( ص ) محض حق و عين صوابست . و آن اين كه جناب ثقة الاسلام كلينى در باب صلوة كسوف از كتاب صلات كافى به إسنادش روايت كرده : ([ عن على بن عبدالله قال سمعت أباالحسن موسى - عليه السلام - يقول : إنه لما قبض ابراهيم بن رسول الله - صلى الله عليه و آله و سلم - جرت فيه ثلاث سنن أما واحدة فانه لما مات انكسفت الشمس فقال الناس انكسفت الشمس لفقد ابن رسول الله - صلى الله عليه و آله - فصعد رسول الله المنبر فحمد الله و أثنى عليه ثم قال : يا أيها الناس أن الشمس و القمر آيتان من آيات الله تجريان بأمره مطيعان له لاتنكسفان لموت أحد و لا لحياته فاذا انكسفتا أو واحدة منهما فصلوا ثم نزل فصلى بالناس صلوة الكسوف ]). ( فروع كافى - چاپ سنگى رحلى - ص 129 ) يعنى روزى كه ابراهيم فرزند رسول خدا - صلى الله عليه و آله - وفات كرده بود سه سنت جارى شده است يكى اين كه آفتاب منكسف شد مردم گفتند چون فرزند رسول خدا وفات كرده است آفتاب منكسف شده است . رسول خدا به منبر رفت و پس از حمد و ثناى الهى فرمود : اى مردم آفتاب و ماه دو آيت از آيات الهى اند كه به امر او سير مى كنند و مطيع فرمان اويند به ممات و حيات كسى منكسف نمى شوند . پس هرگاه انكساف ماه يا آفتاب روى داد نماز بخوانيد . سپس از منبر فرود آمد و با مردم صلات كسوف بجاى آورد . منطق شريعت اين گونه است كه متن علم و صرف حقيقت است . يك حرف گزاف در دين الهى راه ندارد . و نفى كسوف شمس و قمر به موت و حيات كسى خود از اعظم آيات نبوت و دليل صدق آن حضرت است . آن سه سنت كه در حديث آمده است در مرأة العقول گويد : ([ إحدى السنن وجوب الصلوة للكسوف و الثانية عدم وجوب الصلوة و لا رجحانها على الطفل قبل أن يصلى