و اهل ايطاليا ماده او را از ماده فولاد و آهن دانسته اند . و از آن كه اختلاف او دائم به يكسان نيست هوى ليوس پيتل مكشوف ساخت . و آن كسى كه قطب نماى ملاحى را اختراع كرد فلويوجيؤجأ بود كه يكى از اهل نيپلس است كه در سال يكهزار و سيصد و دو مسيحى مطابق هفتصد و دو هجرى اختراع نمود . و ميل و انحراف اين آلت مخصوصه را در سال يكهزار و پانصد و هفتاد و شش مسيحى مطابق نهصد و هشتاد و چهار هجرى تا سال يكهزار و پانصد و هشتاد مسيحى مطابق نهصد و هشتاد و هشت هجرى رابرت نارمن كه يكى از سكنه لندن بود معلوم نمود . و مشهور در سنه يكهزار و پانصد و هشتاد مسيحى شد . و به تجربه حكيم جيلبرت در سنه يكهزار و ششصد مسيحى مطابق يكهزار و نه هجرى رسيد . و قطب نماى مصنوعى در سنه يكهزار و هفتصد و پنجاه و يك مسيحى مطابق يكهزار و صد و شصت و چهار هجرى اختراع گرديد و روز بروز ترقى و شهرت يافت]). ( جام جم - ط 1 چاپ سنگى رحلى - ص 43 ) 3 - و آن كه گفته است([ : و از قبيل محبت و تعشقى است كه]). . . آرى محبت اصل وجود است و عالم از حركت حبيه موجود است و به تعبير شيخ اكبر در فص موسوى فصوص الحكم : ([ ان الحركة ابدا " انما هى حبية و يحجب الناظر فيها بأسباب اخر و ليست تلك]). تا آن كه گويد : ([ فكانت الحركة التى هى وجود العالم حركة الحب و قد نبه رسول الله - صلى الله عليه و آله - على ذلك بقوله : كنت كنزا مخفيا لم اعرف فأحببت أن أعرف فلو لا هذه المحبة ما ظهر العالم في عينه . . . ]). ( ص 456 شرح قيصرى - ط 1 چاپ سنگى ) در نكته 664 و 894 كتاب هزار و يك نكته مطالبى شيرين در اين موضوع است رجوع بفرمائيد . 4 - و آن كه گفته است([ : كالشمس في رابعة النهار])رابعة النهار همان وتد السماء است كه در مقابل و تد الارض است بدان بيان كه در درس بيست و سوم گفته آمد و لكن بدين نظر كه هرگاه برج را از غارب به توالى و يا از طالع بخلاف توالى شماره كنند اول برج چهارم رابعة النهار است و آن در منتصف نهار است كه زمان غايت ارتفاع شمس هر روز در آفاق استوائى و مائلى است چه اين كه محل تقاطع دائره نصف النهار با منطقة البروج است و در درس پنجم دانستيم كه منطقة البروج دائره شمسيه است . 5 - و آن كه گفته است([ : و در نباتات مانند عشقة]). . .عشقه را بفارسى رائج روز([ پيچك])گويند . اين حكم اختصاص به پيچك و ديگر رستنيها و كانيها ندارد