صهبای حج نسخه متنی

توهم تبعيت از يهوديان در مورد قبله، باعث احساس حقارت و ذلت در
مسلمانان شده بود، به گونه‏اي كه رسول اكرم‏صلي الله عليه و آله و سلم براي حلّ اين مشكل منتظر وحي بود: (قد نري تقلّب وجهك في السّماء)[1]. گرچه خداوند، رسول اكرم‏صلي الله عليه و آله و سلم را كاملترين مصداق اهتداء معرفي كرد: (إنّك علي صراطٍ مستقيم)[2] و فرمود: هدايت‏يافتگان، سنگيني مسئله قبله را احساس نمي‏كنند: (وإنْ كانت لكبيرة إلاّ علي الّذين هَدي الله)[3]، ليكن درخواست و انتظار آن حضرت به لحاظ طعن و تحقير كج‏انديشان و بدزبانان نسبت به اسلام و مسلمانان بود، نه بر اساس انگيزه‏هاي شخصي يا قبيله‏اي و يا نژادي. از اين‏رو خداي سبحان فرمود: (فلنولّينّك قبلة ترضاها)[4]. اين بدان جهت است كه انسان كاملي كه به مقام رضا رسيده و خدا از او راضي است چنانكه او از خدا راضي است: (رَضِي الله عنهم ورضوا عنه)[5]، رضاي نفسي يا قومي ندارد: (رضي الله رضانا أهل البيت)[6]. چنين انساني آنچه را خدا مي‏پسندند درخواست مي‏كند، آن هم به اذن الله. پس او قبله‏اي را مي‏پسندد كه مرضي خدا باشد و خدا قبله‏اي را مي‏پسندد كه از طعنْ مصون باشد.

تذكر اين نكته سودمند است كه:

اوّلاً

اگر تحويل قبله، از باب نسخ باشد، از مصاديق نسخ سنّت به قرآن است،نه نسخ قرآن به قرآن؛زيرا قبله‏بودن بيت‏المقدّس با سنّت ثابت شده بود، نه با قرآن تا با نزول حكمِ قرآني اخير نسخ شود.

ثانياً

روح نسخ در تشريع الهي به تخصيص زماني برمي‏گردد، نه اينكه حكم قبلي از ريشه باطل بوده باشد. از اين رو تغيير در احكام الهي و از آن جمله تحويل قبله، از سنخ تحويل حق به حق است نه از قبيل تحويل باطل به حق.

[1] ـ سوره بقره، آيه 144.

[2] ـ سوره زخرف، آيه 43.

[3] ـ سوره بقره، آيه 143.

[4] ـ سوره بقره، آيه 144.

[5] ـ سوره مائده، آيه 119.

[6] ـ بحار، ج 44، ص 366.