مراد از" هدايت" و" امت" در:" وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى‏ أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ" - ترجمه تفسیر المیزان جلد 8

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

ترجمه تفسیر المیزان - جلد 8

سید محمدحسین طباطبایی؛ ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
لیست موضوعات
توضیحات
افزودن یادداشت جدید

و وجه التفات همانطور كه قبلا هم خاطر نشان شد اين است كه بجاى اينكه بفرمايد:

" پس ايمان آوريد به خدا و به من" فرمود:" پس ايمان بياوريد به خدا و به رسول او"، آن گاه رسول را به اوصافى وصف كرد تا بدين وسيله امر در" فامنوا" و در" وَ اتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ" را تعليل كرده باشد.

و مقصود از" اهتداء" در" تهتدون" هدايت يافتن بسوى سعادت اخروى است كه عبارت است از خوشنودى خدا و بهشت او، نه هدايت يافتن به راه حق، زيرا ايمان به خدا و به رسول خدا و پيروى كردن احكام و شرايع رسول، خودش اهتداء به راه حق است، نه اينكه نتيجه‏اش اهتداء به راه حق باشد. پس برگشت معناى" لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ" به معناى" أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ" است كه در آيه قبلى بعنوان نتيجه ايمان به خدا و پيروى رسول خدا (ص) ذكر شده است.

مراد از" هدايت" و" امت" در:" وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى‏ أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ"

" وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى‏ أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ يَعْدِلُونَ" در اين جمله عمل صالح نيكان از بنى اسرائيل را مى‏ستايد، و اين از انصاف قرآن است كه بعد از بر شمردن سيئاتى كه از آنان سر زده مستحقين مدح را نيز مدح مى‏كند، و حاصل معنايش اين است كه: همه بنى اسرائيل خدا و رسول را مخالفت نكرده و بر ضلالت و ظلم پافشارى نداشتند، بلكه پاره‏اى از ايشان مردمى بودند كه ديگران را به سوى حق راهنمايى نموده و در ميان ايشان به حق و عدالت حكم مى‏كردند. بنا بر اين، بايد گفت:" باء" در" بالحق" همان بايى است كه علماى نحو آن را" باء آلت" مى‏نامند، مى‏توان هم گفت كه" باء ملابسه" است.

بنا بر اين معنا، آيه مورد بحث از مواردى است كه خداوند هدايت را به غير خود و به غير انبياء و امامان نسبت داده، نظير حكايتى كه از مؤمن آل فرعون كرده و با اينكه ظاهرا پيغمبر نبوده در باره‏اش فرموده:" وَ قالَ الَّذِي آمَنَ يا قَوْمِ اتَّبِعُونِ أَهْدِكُمْ سَبِيلَ الرَّشادِ" «1» و بعيد نيست كه مراد از امت از قوم موسى در آيه مورد بحث، انبياء و امامانى باشند كه بعد از موسى در ميان بنى اسرائيل پديد آمدند و قرآن در باره‏شان در چند مورد و از آن جمله فرموده:" وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا وَ كانُوا بِآياتِنا يُوقِنُونَ" «2» چون اگر هدايت‏


(1) آنكه ايمان داشت گفت: يا قوم مرا پيروى كنيد تا به راه كمال هدايت‏تان كنم. سوره مؤمن آيه 38

(2) و از ايشان امامانى قرار داديم كه به امر ما هدايت مى‏كردند، چون صبر كرده و به آيات ما يقين مى‏داشتند. سوره الم سجده آيه 24

/ 504