اصبغ و شرطة الخميس
اصبغ از ذخاير اصحاب اميرالمؤمنين و جزو شرطة الخميس [ ر. ك: همين اثر، ص 105. ] و مورد اعتماد كامل آن حضرت بود.اصبغ در جنگ جمل
او از كسانى است كه در جنگ جمل در ركاب اميرالمؤمنين عليه السلام حضور داشته است. او نقل مى كند: چون مردم بصره شكست خوردند و پا به فرار گذاشتند، حضرت امير عليه السلام بر شهباء "استر پيامبر" سوار شد و از ميان كشته ها عبور كرد و چون از كنار جسد كعب بن سور قاضى مردم بصره گذشت، فرمود: او را بنشانيد. او را نشاندند، حضرت به جسد او خطاب كرد و فرمود:ويلٌ اُمك كعب بن سور، لقد كان لك علم لو نفعك، ولكن الشيطان أضلَّك فأزلَّك، فعجلَّك إلى النار؛
اى كعب بن سور، واى بر تو و مادرت، تو داراى علم و دانش بودى، اى كاش اين علم به نفع تو بود، ولى شيطان گمراهت كرد و تو را به لغزش انداخت و به سرعت به آتش برد سپس فرمود: او را به حال خود رها كنيد.
سپس امام عليه السلام از كنار جسد بى جان طلحه عبور كرد و فرمود:
ويلٌ اُمّك طلحة، لقد كان لك قَدَم لو نَفَعك، ولكن الشيطان أضلَّك، فأزَّلك فعجلَّك الى النار؛
اى طلحه، واى بر تو و مادرت، تو از سابقين در اسلام بودى، اى كاش اين سابقه در اسلام تو را سود مى بخشيد، اما شيطان گمراهت كرد و تو را به لغزش انداخت و تو را شتابان به دوزخ برد. [ شرح ابن ابى الحديد، ج 1، ص 248. ]
از نقل اين داستان و داستان ديگر [ ر. ك: همان، ص 263. ] معلوم مى شود، اصبغ بن نباته در جنگ جمل در ركاب مولايش حضرت على عليه السلام فعاليت و تلاش چشم گيرى داشته و همراه امام جنگيده است.