حسان بن خوط ذهلى
حسّان مرد ممتازى بود كه از طرف قبيله بكر بن وائل براى اعلام اسلام آوردن به محضر رسول خدا صلى الله عليه و آله شرف ياب شد. وى همراه دو پسرش در جنگ جمل در ركاب حضرت على عليه السلام شركت داشتند كه يكى از فرزندانش اين گونه سرود:
انا ابن حسّان بن خوط و أبى
رسول بكر كلها الى النبى
رسول بكر كلها الى النبى
رسول بكر كلها الى النبى
- من فرزند حسان بن خوطم و پدرم پيك قبيله بكر به سوى پيامبر بود.
فرزند ديگر حسّان به نام حارث بود كه در جمل پرچم قبيله بكر را با خود حمل مى كرد و در ركاب امام عليه السلام در همان نبرد جنگيد و به شهادت رسيد. [ اسدالغابه، ج 2، ص 7. ]
حسان بن مخدوج "محدوج"
[ در كتاب صفين، محدوج ضبط شده و در كتاب الجمل مفيد مخدوج آمده است. ]وى از اصحاب اميرمؤمنان عليه السلام بود كه در جنگ صفّين در ركاب آن حضرت مجاهدت كرده است، او فرمانده پياده نظام قبيله بكر بن وائل بوده است. [ الجمل، ص 320. ]
نصر بن مزاحم نقل مى كند: اميرالمؤمنين قبل از حركت به صفّين، اشعث بن قيس را از فرماندهى قبايل كنده و ربيعه عزل كرد و رياست اين دو قبيله را به حسّان بن مخدوج واگذار كرد. با اين اقدام بين يمنى ها بحث و گفت و گو درگرفت كه چرا اشعث بركنار شده و به جاى وى حسّان برگزيده شده است؟ اين جريان به اطلاع معاويه رسيد و از اشعث خواست عليه امام على عليه السلام شورش كند، اما امام عليه السلام براى رفع فتنه به اشعث فرمود: اى اشعث! من تو را در اين پرچم شريك قرار مى دهم. اشعث پذيرفت و اختيار را به امام عليه السلام داد، لذا ميمنه "طرف راست" سپاه عراق را به دست اشعث داد و ميسره در اختيار حسّان باقى ماند. [ ر. ك: وقعة صفّين، ص 137 و 140. ]