ثابت بن قيس از اصحاب اميرالمؤمنين على عليه السلام است كه در مدينه با آن حضرت بيعت كرد كه تا پاى جان از ولايت و خلافت آن حضرت عليه السلام دفاع نمايد. [ الجمل، ص 108. ] او از جمله كسانى است كه در كوفه با مالك اشتر و ديگر بزرگان كوفه بر خلاف كارى هاى سعيد بن عاص حاكم كوفه اعتراض كرد و بر نابرابرى هاى خليفه سوم، عثمان بن عفان اعتراض كرد و به شام مقر زمامدارى معاويه تبعيد شد. [ ر. ك: تاريخ طبرى، ج 4، ص 323 و 326. ]
ثابت مولا ابوذر
ثابت مولا "غلام آزاد شده" ابوذر از ياران اميرمؤمنان عليه السلام بود. او مى گويد: من در جنگ جمل با على عليه السلام بودم، هنگامى كه چشمم به عايشه افتاد، دچار ترديد و دودلى شدم؛ همان گونه كه گاهى مردم دودل مى شوند، اما بعد از زوال خورشيد، خداوند به لطف خود ترديد مرا زايل كرد و وارد نبرد شدم، پس از جنگ جمل در مدينه نزد امّ سلمه همسر پيامبر صلى الله عليه و آله آمدم و جريان را برايش بازگو كردم. ام سلمه گفت: وقتى دل ها همه در جاى خود آرام گرفتند، تو چه كار كردى؟ گفتم: دل من به حقّانيت آرام گرفت - بحمداللَّه - خداوند ترديدم را بعد از زوال خورشيد از بين برد و همراه اميرمؤمنان به شدت جنگيدم. آن گاه ام سلمه گفت: احسنت و آفرين بر تو، كار خوبى كردى من از رسول خدا صلى الله عليه و آله شنيدم كه فرمود: علىٌّ مع القرآن و القرآن معه، لايفترقان حتى يردا علىَّ الحوض؛ على با قرآن است و قرآن با او، از هم جدا نخواهند شد تا در حوض بر من وارد شوند. [ امالى طوسى، ص 460 مجلس 34/1028 و ص 506 مجلس 15/1108. ]